Stinkende vrouwtjes

Als we in de wijngaard aan de slag zijn drinken we daar vaak een glas wijn bij. Tijdens het werk staat zo’n half gevuld glas dan even onbeheerd en onbewaakt. Zeker in de late zomer en vroege najaar heb je dan kans dat er bij terugkomst één of meerdere fruitvliegjes in zwemmen.

Zelf hoef ik ze dan niet eens te hebben gezien: zodra ik m’n neus boven het glas heb ruik ik zo’n vliegje onmiddellijk. Als ik dat dan zeg wordt ik nog wel eens ongelovig aangekeken. In twijfel lette ik er een volgende keer extra op en bleek ik ineens de aanwezige vlieg helemaal niet op te merken. Hè… ik ben toch niet gek… Of was het nu toch een soort van inbeelding of snobisme?

Paar weken geleden hoorde ik tijdens een Radio2 programma over eten en drinken een luisteraarsvraag hierover. De deskundige die de vraag beantwoordde vond het allemaal maar onzin en verklaarde het ruiken van een fruitvliegje tot broodje aap: “dat kán helemaal niet”. Het was dat ik op dat moment aan het grasmaaien was anders had ik ze meteen gebeld!

Gelukkig heeft de Zweedse landbouwuniversiteit uit Upsula nu het antwoord: alleen de vrouwtjes stinken! En goed ook.

Het blijkt namelijk dat de vrouwelijke fruitvliegjes een sterk geurend sexferomoon afscheiden. Dat gebeurt met een tempo van 2,4 nanogram per uur en één nanogram zou voldoende zijn om het te ruiken. Nou… gegeven mijn persoonlijke slokfrequentie vermoed ik dat enkele tiende nanogrammen al voldoende is 😉

Volgens het onderzoek blijft die geur ook aanwezig als de vlieg verwijderd is en is het er zelfs in de vaatwasser moeilijk af te krijgen.

Over dat laatste heb ik m’n twijfel: mijn ervaring is dat de geur nagenoeg verdwenen is als je het vliegje uit het glas hebt gehaald. Bij het onderzoek werd gewerkt met een synthetische versie van het feromoon. Ik vermoed dat in de werkelijke situatie het feromoon aan het vliegje blijft kleven. Gezien de functie ervan (mannetjes lokken) is dat biologisch gezien ook wel logisch.

Daarnaast ben ik ook wel erg benieuwd hoe het komt dat de één het heel sterk ruikt, de ander eigenlijk helemaal niet. Kan me niet voorstellen dat het louter aan reukvermogen ligt. Ik bevind me veelal in gezelschap van behoorlijk ‘geoefende neuzen’ immers.

Mogelijk is het gewoon seksuele geaardheid en biologisch bepaald. Tijd om uit de kast te komen: ik val op fruitvliegjes! En dan vooral op fruitvliegjes die van wijn houden…

 

Klik HIER voor meer info over het onderzoek

Met dank aan Domein de Wijngaardsberg die via facebook op dit onderzoek attendeerde.

een wisselvallig weekend!

Nee.. 2017 zal niet als top-wijnjaar de boeken in gaan. We zijn achtervolgd door diverse soorten malheur. En toch alles bijeen zo’n 240 liter druivensap. Qua zuurgehalte goed rijp; maar we zullen wel moeten aansuikeren. Wat is er gebeurd de afgelopen dagen?

Zoals in het vorige bericht al aangegeven: we hebben op 30 september de Cabernet Cortis en Cabertin geoogst. Alleen… in dat bericht stond ook een prachtige weersvoorspelling van de dagen voor en tijdens de oogst. Dat klopte ‘niet helemaal’. Veel regen tijdens de dagen voor de oogst en vooral op de zaterdag zelf. In de ochtend leek het allemaal nog wel mee te vallen, maar uiteindelijk werden onze plukkers drijf en drijf nat.

Helaas kwam er een tweede tegenvaller bij. Dat de Cortis flink te duchten had onder de Suzuki-fruitvlieg wisten we al (zie vorige blog). Maar de Cabertin stond er, slechts enkele dagen voor de oogst, nog prima bij. Blijkt echter dat de Suzuki’s in de tussentijd een heuse orgie hebben gehad; leidend tot zodanig explosieve bevolkingstoename dat ook de cabertin het moest ontgelden. Stel je voor: sta je niet alleen in de stromende regen te plukken. Moet je bovendien aan werkelijk elke tros ruiken om te bepalen of hij besmet is. En áls je dan die vieze azijnsteek ruikt: of dat op te lossen is door één besje te vinden en uit de tros te wippen af dat de hele tros als verloren beschouwd moet worden. En als dat betekent dat meer dan de helft van de trossen ‘het mandje’ niet halen is zo’n dagje druiven plukken geen romantiek meer maar meer een klote-klus. Grote dank aan onze ‘extra handjes’, Edwin, Sander, Erik en José, dat ze het ondanks het uiterst beroerde weer tóch volgehouden hebben! We hebben er echter maar geen foto’s van gemaakt 😉

De Gris en Johanniter wilden we eigenlijk pas 2 a 3 weken later oogsten. Maar bij inspectie bleek dat de gezondheid van de Johanniter-druiven hard achteruit holde. En bovendien dat het suikergehalte afgelopen week amper gestegen was. De Gris zag er nog wel gezond uit maar was door de vele regen wat gedaald qua suiker. Het zuurgehalte van beiden was met zo’n 9,4 g/liter echter op acceptabel niveau.

Veel belangrijker was dat ook de Gris al wat last had van suzuki. En met het verdwijnen van de blauwe broeders zou dat in rap tempo toenemen. Tijdens de lunch besloten we ook de Gris en Johanniter te gaan oogsten..

Maarrr.. met een blik naar buiten en op buienalarm zonk de moed ons compleet in de schoenen. En bovendien verwachtten we eind van de middag ook nog een delegatie van de Lions-club Wierden om, ter gelegenheid van het jaarlijkse ‘walking diner’, bij ons het aperitief te komen drinken. Toen we vervolgens zagen dat het zondag alsnog droog en zonnig zou worden; en ook de hulptroepen daar een duidelijke voorkeur voor uitspraken werd al snel besloten de tweede helft een dag uit te stellen. De schamele 30 kg Cortis en 60 kilo Cabertin (waar ik 150 verwacht had!) hebben we in de loods met de kleine pers verder verwerkt en er verder voor de zaterdag maar een punt achter gezet (afgezien van de Lions borrel allicht ;)).

De volgende dag was alles anders

Zondag dus opnieuw aan de slag… en echt prachtig om te zien hoe anders het de dag erna was. Niet alleen een stralende zon en heerlijke temperatuur maar bovendien héél andere druiven. Wát een mooi trossen aan de Souvignier Gris. We werden er allemaal helemaal vrolijk van, dát is waarvoor je het doet! Enfin, de foto’s spreken boekdelen:

Een tevreden wijnboerin!

 

nog een tevreden wijnboerin!

 

José, net als de andere ‘handjes’ voor het eerst mee aan het plukken… “dit is pas lekker plukken: mooi weer, mooie druiven” (maar ze hield voor alle zekerheid de regenjas maar aan 😉 )

 

Helpende hand Erik. Die zelf geen wijn drinkt maar wel heel goed kan proeven; hij merkte zelfs  toegevoegde 2g/l süsreserve in onze Johanniter 2016 op. En was bij de Souvignier Gris 2016 aangenaam verrast zoveel fruit te vinden in zo’n Noordelijke wijn; Fijn compliment!

 

En ook Sander werd er helemaal vrolijk van! Da’s wel even anders dan die ellende van gisteren!

 

Niek raakte tijdens de lions-borrel enthousiast en bood spontaan z’n hulp aan. Wierdense terroir!

 

prachtige trossen in het plukmandje…

 

en nog behoorlijk veel ook; verschillende van deze emmers…. (191 kilo, leidend tot ca 100 liter wijn)

 

Volgens de traditionele taakverdeling mocht René weer aan de slinger draaien… hier worden de steeltjes van de trossen gehaald en de trossen bewust ‘gekneusd’. Zelf loop ik ondertussen buiten beeld interessant te doen met wat poedertjes en een erlenmeyer. Toevoeging van wat sulfiet en de nodige enzymen.

 

En weer even later staan zowel de Gris als de Johanniter in afgedekte vaten te wachten op wat komen gaat. Als altijd moeten we gedwongen enige uren pauzeren om de enzymen hun werk te laten doen en ondermeer de aroma’s uit de schillen te halen. Op de achtergrond ondertussen….

 

het traditionele ‘champagne-momentje’, even later gevolgd door een heerlijke lunch met de , al even traditionele, uiensoep. (v.l.n.r. Sander, Erik, Hans, René, José, Niek, Irene, Josine.) Dat sommigen wat moeilijk kijken komt niet doordat de champagne zo zuur is maar door de heerlijk fel schijnende zon… Aansluitend hebben we de oogst van de dag ervoor overgeheveld en het gist geprepareerd en toegevoegd.

 

eind van de middag gaan de druiven in de pers (ditmaal de grote!!)

 

En mag René weer aan het werk!

 

Met eind van de dag dit als resultaat…

 

Nog even de technische details:

Links de johanniter; toch nog zo’n 55 liter. Daarnaast 15 liter Cortis; daarnaast 2 x 15 liter Cabertin (beiden rosé – we hebben véél te weinig voor rood). Het kleine flesje ernaast is de ‘reminder’ dat we ook wat puur sap moeten aftappen van de Gris, als eventuele ‘Süssreserve’. De grote jonge rechts bevat zo’n 80 liter Gris. Daarnaast 2 x 16 liter Solaris, enkele weken geleden ge-oogst. Inmiddels klaar met gisten en bijna klaar met malo. En, tot slot – niet onbelangrijk: helemaal rechts, amper in beeld, een 60 liter vat voor 2/3 gevuld met Gris; maar dan alleen gekneusd en niet geperst. Ergo: met de schillen erbij. Betekent dat we die vinifiëren als ware het rode wijn. Is een experimentje waarvan we erg benieuwd zijn naar de uitkomst.

For the record de waardes van de verschillende wijnen:

  • Cortis: 74 Oe, 7,2 g/l zuur
  • Cabertin: 72 Oe, 7,4 g/l zuur
  • Gris: 72 Oe, 9,4 g/l zuur
  • Johan: 70 Oe, 9,4 g/l zuur.

In alle gevallen zullen we dus, enkele dagen na start van de gisting, wat suiker gaan toevoegen om de wijn voldoende alcohol en viscositeit te geven. Willen we eigenlijk vermijden maar is niet dramatisch; met het zuurgehalte zijn we tevreden.

Bij zowel de Cortis als Cabertin hebben we zaterdagavond vóór de bentoniet eerst actieve kool toegevoegd. We hopen dat die de eventueel toch nog meegekomen gevolgen van de suzuki mee naar de bodem trekt. De Johan en Gris gaan we vanavond overhevelen en dan kan ook daar het gist bij.

En om zelfs die droeve zaterdag een beetje vrolijkheid te geven: hier zie je dat zowel de Cortis als Cabertin inmiddels vrolijk aan het bluppen zijn.. Het op gang brengen van de gisting is perfect verlopen!

 

Die vroege warmte, die is zeker goed voor de druiven?

Afgelopen weken enkele prachtige voorjaarsdagen gehad. Met zelfs de warmste 31 maart ooit! Heerlijk!

Het levert ook steevast de vraag op ‘da’s vast goed voor de druiven, toch?’.

Dat laatste is echter minder evident dan het lijkt. Als de druiven erg vroeg uitlopen dan is het risico op vorstschade immers ook groter. En vorst is misschien wel het allergrootste risico voor de Nederlandse wijnbouw.

Vooralsnog ziet het er voor de komende weken wel redelijk veilig uit, met een laagste temperatuur van 1 graad ’s nachts:

 

Maar tsjaa… de nacht hoeft maar net ietsje helderder uit te pakken dan verwacht en we zakken zo naar een niveau onder nul.

De knoppen en eerste uitloop kunnen nog wel iets hebben en zullen ons niet meteen in de steek laten maar het risico is er beslist wel. En al helemaal als de druiven in bloei staan (maar zover is het nog niet).

Hoe ver is het dan wel?

De foto hierboven is van de johanniter op 7 april 2017. Gevoelsmatig is dat dat een erg vroege uitloop, maarrrr… het lijkt erop dat dat meer gevoelsmatig is dan feit. De prent hieronder is namelijk van 17 april 2016; slechts tien dagen later (maar ook al verder uitgelopen).

In die zin lijkt het verschil nogal mee te vallen. De tafeldruif op de pergola (vlakbij het huis, meer beschut) is wel al wat verder, daar loopt het blad al uit.

Wat doe je ertegen?

Gelukkig hebben we vorig jaar geïnvesteerd in een flinke grondwaterpomp, waarmee we via zes grote sproeiers nagenoeg de hele wijngaard nat kunnen houden. Klinkt vreemd, maar bij het bevriezen van water komt er warmte vrij en dat kan net het verschil maken. Voortdurend sproeien gedurende de nacht zou tot circa -3 voldoende bescherming moeten bieden.

Daarnaast houden we dit jaar, voor het eerst, het middeltje Frostect (werkzamen stof: het eiwit Harpine) achter de hand. Doordat kort voor de vorst te sproeien zou je gedurende zes dagen extra bescherming moeten krijgen tot ca -4. Dit gebeurt door een reactie in de cellen; het niveau van mineralen wordt verhoogd waardoor de vorming van ijskristallen wordt voorkomen. FrosTect beschermt dus ‘van binnenuit’.

Daarnaast zal het middeltje de algemene weerstand tegen ondermeer schimmels versterken en stimuleert het de groei.

Hoe lang duurt de risico-periode?

Volgens de weerkundigen is het risico op nachtvorst na ijsheiligen (half mei) achter de rug. Meestal klopt dat wel, maar zeker niet altijd: in 2015 hadden we in de wijngaard in de nacht van 15 op 16 juni nog heftige nachtvorst. Op Vliegbasis Twente werd in die nacht -9,8 gemeten! De klimaat-extremen betreffen niet alleen warmterecords!

En als het dan toch mis gaat?

Als de knop danwel de ‘bloem’ toch bevroren raakt zul je daarop evident geen druiven gaan krijgen. Elke knop heeft echter een reserve-knop en die zal vervolgens alsnog gaan uitlopen. Echter: die nieuwe knop heeft dan een groeiachterstand van 2 a 3 weken en dat gaat het extra lastig maken de druiven goed af te laten rijpen. Bovendien levert dat ‘reserve oog’ vaak minder goede of zelfs helemaal geen vruchtzetting.

Bij de vorst in 2015 hebben we echter gemerkt dat alleen de knoppen op de ‘liggers’ bevroren waren. De knoppen op de kop van de plant (die wat later uitlopen) niet. Uiteindelijk leverde het absoluut flink opbrengstverlies maar minder ernstig dan aanvankelijk leek…

En als het wél goed gaat?

Dan zal het vroeger voorjaar mogelijk de afrijping iets vervroegen en da’s helemaal prima.

Maar, ofschoon vorst in de Nederlandse wijngaard het grootste risico is hebben we nog een lijstje ‘overige bedreigingen’:

  • echte en valse meeldauw
  • zwartrot
  • botrytis
  • wespen
  • suzuki fruitvlieg
  • hagel

Vooral de wespen baren ons reeds nu wat zorgen: er vliegen verdacht veel Koninginnen rond. Waren er vorig jaar amper wespen, dit jaar zal dat vermoedelijk omgekeerd zijn. En da’s vooral voor de Solaris potentieel slecht nieuws.

Enfin, het is elk jaar weer spannend.

 

Eerste twee oogstdagen 2016 zitten er op!

Als gezegd: Jantje huilt, Jantje lacht. Maar uiteindelijk lacht Jantje!

Op 2 september was de eerste oogstdag van 2016 en konden we totaal maar liefst 183 kilo van deze druif plukken! Dat is RUIM meer dan ooit tevoren. Niet zo rijp als we wellicht hadden gewild, maar er ontstond toch wat botrytis en ook bij de vogels was sprake van toenemende interesse.

We zaten inmiddels op een suikergehalte van 90Oe en 10 g/l zuur. Dat zijn weliswaar geen optimale, maar toch zeer acceptabele waarden, beter dan in de voorgaande jaren. Dus…. besloten de Solaris een stuk eerder dan vorig jaar te oogsten!

oogstaa4

Veel druiven betekent ook veel sjouwen. Eerst in emmertjes, dan in cementvaten, en van daar uit in de kneuzer/ontsteler…

 

oogstaa3

En meteen ook het besef dat onze most-bak eigenlijk te klein is en we een extra exemplaar moeten aanschaffen (wat inmiddels gebeurd is..). Het past allemaal nèt.

En meteen ook de vuurdoop voor onze afgelopen winter gerestaureerde wijnpers. De bovenste balken die je ziet zaten er niet bij, maar hebben we gezaagd uit een restant-gebint van een vlechtschuur die vanaf circa 1600 naast onze boerderie heeft gestaan (het gebint was overigens al ‘bezaagd’ dus we hebben geen historie vernietigd. Sterker: dit meer dan 400 jaar oude eikenhout gaat zelfs een nieuw leven in!).

Wat je ziet is de pers zonder druiven. Die komen onder de ronde plaat op de bodem. De balken zorgen voor de overbrugging van de afstand tussen plaat en eigenlijke pers. Mooi ambachtelijk toch?

oogstaa2

En ook dit is ambachtelijk: waar zie je dat nog? Dat de wijnboer met een glas in de hand z’n druiven perst??

 

oogstaa6

En dit is dan wat er van die druiven overblijft: een droge ‘koek’ van druivenschillen. Die koek zou je nog kunnen laten gisten, om er na destilleren uiteindelijk ‘marc’ van te maken, maar dat laten we nog even voor de toekomst.

oogstaa1

Voor nu zijn we uiterst tevreden met het resultaat van de eerste persdag: al met al ruim 100 liter solaris. Hieronder nadat het een nachtje heeft kunnen bezinken en is overgeheveld zodat het gist erbij kon. Merk op: de fles links: daar heeft om onduidelijke redenen het bentoniet erg moeite met neerslaan. Ook een andere fles had daar wat last van. Uiteindelijk hebben we die ‘droesem’ apart gehouden – gaat vermoedelijk door de gootsteen; maar eens zien wat er gebeurt…

 

oogstaa5

De Tweede persdag: Cabernet Cortis

Op 17 september is het de beurt aan de Cabernet Cortis. Van die druif hadden we vorig jaar een eerste oogstje en hebben we enkele flessen ‘Rectum Rosé’ gemaakt (die uiteindelijk helemaal geen kleur had, maar soit).

De Cortis was met 82 Oe suiker en 8,8 g/l zuur mooi rijp.  Had eventueel nog even mogen blijven hangen wellicht maar we zagen de suzuki fruitvlieg aanvliegen en besloten vervroegd te oogsten. Achteraf weten we dat dat een goede keuze is geweest – in de twee weken erna was er bij verschillende wijngaarden in Nederland sprake van een ‘Suzuki-explosie’ (terwijl het bij ons nog wel meeviel).

Dit jaar een mooie opbrengst van de Cortis: 164 kg totaal.

oogsta3

En dus ook weer erg blij met de extra helpende handen!

oogsta1

Maaarrrrr… vooral bij de trossen aan de zuid-zijde was er toch echt wel sprake van Suzuki. In de praktijk betekent dat dat die pokke-fruitvlieg een gaatje in de druif boort, daar z’n eitje in legt – dat razendsnel een larf wordt die alle ongewenste stoffen meebrengt en ook nog enorm stikt.

Betekent goed opletten tijdens het knippen zelf, maar voor een deel van de pluk zelfs trosje voor trosje ruiken of er besmetting in zit. Bij een ‘stinkende tros’ kon je vervolgens op zoek naar een iets zachter besje, met gaatje waar sap uit kwam… Alleen: meestal hadden die trossen wel meer aangetaste druiven dus meestal gingen de stinktrossen 1op1 naar de kippen. Daardoor was de oogst weliswaar zo’n 20% lager maar verwachten we wel dat die 99,9% echt gezond is.

oogsta2

En tsja…. vervolgens moet er dan weer aan het orgel gedraaid worden waardoor de steeltjes eraf ritsen en de druiven gekneusd worden (hoef je minder hard te persen).

oogsta13

Al tijdens het kneuzen hebben we een kleine hoeveelheid (0,5 g sulfiet per 10 liter most) sulfiet toegevoegd, vooral om oxidatie tegen te gaan. En vervolgens is het tijd voor wat metingen; en bovendien voor het afwegen van de toe te voegen enzymen. Die enzymen moeten de celwanden afbreken waardoor er meer aroma’s vrijkomen en de opbrengst een ietsje hoger wordt.

oogsta14

 

Die enzymen moeten enige uren in kunnen werken, dus dat levert op zo’n oogstdag een traditioneel pauze-moment. Ofwel: champagne met soep!

oogsta15

Da’s ook een mooi moment voor bezinning en evaluatie 😉

En dan met name over wat te doen met de Cabertin, onze andere blauwe druif, waarvan we dit jaar voor het eerst een kleine oogst zouden gaan hebben. Met 77 Oe en 9,8 g/l hadden we die eigenlijk nog even willen laten hangen om door te rijpen. Maarrr… aangezien de suzuki vooral houdt van blauwe druiven waren we bang dat het beetje Cabertin dat we hadden alsnog slachtoffer zou worden…

Dussss… na de lunch wederom de schaar in de hand:

 

 

oogsta11

En na weer twee uurtjes wachttijd de druiven in de pers…

In de pers? Het zijn toch blauwe druiven?

Inderdaad: als je rode wijn wilt maken gaat de druiven (of wat daar van over is) pas veel later in de pers. Na één tot drie weken.

Alleen: we hadden slechts een geringe opbrengst van de Cabertin. 62 kilo totaal (uiteindelijk zo’n 30 liter). En we verwachten dat een Rode wijn van Cabertin zogenaamde houtopvoeding nog zal hebben (vanwege tannines). En er zijn wel kleine vaatjes, maar dan is het oppervlakte-contact veel groter dan met een vol vat en dat zal de smaak heftig beïnvloeden. Te veel hout is ook niet goed.

Dus… voor deze eerste oogst van de Cabertin besloten er rosé van te maken. Het vruchtvlees van de Cabertin heeft ‘van zichzelf’ zodanig veel kleur dat een wachttijd van twee uur voldoende leek…

En zo ziet dan 62 kilo druiven er uit in een verhoudingsgewijs veel te grote pers:

oogsta9

Weer even blokjes stapelen…..

oogsta10

En persen maar weer!

oogsta4

oogsta5

En dit is dan wat er overblijft….

oogsta6

Weer even terug naar de Cabernet Cortis. 

Want daarvan wilden we zowel Rood als Rosé maken. De Rosé echter via een andere methode.. zónder persen.

Hieronder zie je twee vaten met een mengsel van schillen en sap. Dat heeft totaal vier uur moeten wachten. Die vier is voor zowel de enzym-inwerking als kleurafgifte. De Cortis is nl veel lichter dan de de Cabertin en we hebben vorig jaar geleerd dat twee uur onvoldoende kleur oplevert. Zodoende vier uur.

Maar bovendien gaan we na die vier uur dus niet pers, maar tappen eenvoudigweg wat vrij sap af. Effect daarvan is immers dat de schilconcentratie bij de rode wijn daardoor hoger wordt (en die dus meer smaak en aroma’s zou moeten krijgen).

Voor dat aftappen zitten er handige kraantje aan de vaten… maarr eh… zo handig bleek dat niet – ze raakten alsmaar verstopt door de druiven in het vat. Vandaar dat, heel professioneel, Hansje z’n duim in de dijk mocht steken (maar ditmaal met een heel ander doel..).

Weet dat, als je ooit een glas van onze Cortis Rosé 2016 te drinken krijgt, elke druppel langs mijn hand is gelopen! “C’est ‘Terroir!”

oogsta17

 

Het tussenresultaat na twee oogsten:

Na weer wat geduld is dan onderstaande het tussenresultaat van de eerste twee oogsten:

Links de Rosé van de Cortis, rechts de Cabertin-Rose. Net aan het gisten…

oogsta8

En hieronder links de solaris, zoals we die eerder zagen, en rechts op-schil de Cortis – in de hoop over een paar jaar een heerlijk glas rood op te leveren!

oogsta7

Maar we zijn nog niet klaar!

De Johanitter en Souvignier Gris hangen er immers nog aan; we zijn pas op de helft!

Op moment van schrijven is de Johan met 78 Oe en 9,4 g/l vrijwel rijp en de Gris met 80Oe en 10 g/l eigenlijk wel klaar. Maar na een periode met buitengewoon fantastisch weer is er ook voor de komende weken best heel aardig najaarsweer voorspeld. Met een temperatuur van tegen de 20 graden en best een aardig zonnetje. Bovendien staan de druiven er nog mooi bij. Bij de Johanniter zien we wel wat verschrompelde besjes, maar da’s vrijwel zeker edelrot – zal de opbrengst iets verminderen maar leidt alleen maar tot meer suiker en complexiteit. En de Gris… tsja.. daarvan kan echt letterlijk elke tros zo de reclamefolder in. Wat een mooie druif is dat!!

Maar er is een tijd van komen en een tijd van gaan. En voor zowel de Johan als de Gris is op zaterdag 8 oktober de tijd gekomen om de pers in te gaan!


Mocht je willen helpen bij de oogst: van harte welkom (maar laat me even weten: 06-11649313 – hans@dehinn.nl). We starten op zaterdag 8 oktober om ca 9.30 en verwachten de hele dag bezig te zijn.

Gaat het dan toch nog mis???

Hoe snel kan het gaan in de wijngaard? Voorgaande bericht bevatte een video die op 14 augustus geschoten werd en waarop alles er nog super uit ziet.

En dag later was ik op bezoek bij Wijngaard Baan, in de verwachting dat het er ook daar mooi bij stond. In werkelijkheid bleek het een drama:

wgb1

Vrijwel alle rassen over de hele linie ernstig aangetast. Oorzaak niet duidelijk, ze denken/dachten dat het (echte) meeldauw was.

Ik had daar wat twijfel bij, omdat ik amper iets aan de bovenzijde van het blad zag, maar heb meteen na terugkomst (in het donker!) de rassen die nog een tijdlang moeten rijpen toch maar een keer extra bespoten met Zwavel. Bij ons stond het er immers nog perfect bij en dat willen we graag zo houden.

Helaas echter: gisteravond geconstateerd dat de schimmel ook bij ons heeft toegeslagen. Ik ben er echter vrij zeker van dat het Valse Meeldauw is (dus die Zwavel was vrij zinloos).

Vooral op de Cortis is de schade goed zichtbaar:

wgb4

Wat je goed ziet is dat sommige bessen een ‘deukje’ hebben a.g.v. indrogen. Vervolgens kleuren ze eerst voor de helft, daarna helemaal, bruin. En de laatste fase is dat ze inkrenten en afvallen, zoals op de foto hieronder te zien is.

wgb3

Ook de Johannitter heeft er flink last van:

wgb5

Het goede nieuws is dat het voorlopig nog vrij incidenteel is, waarbij vooral de zuid-zijde van de rijen is aangetast (bij de Cortis ook meer de rij in).

Ook met de solaris is iets loos, waarbij de druifjes wat naar bruin beginnen te verkleuren. Ik vermoed echter dat het daar botrytis is, en geen meeldauw. ook niet fijn, maar minder erg: de solaris zal er over enkele weken af gaan.

wgb7

Zojuist de meest ernstig beschadigde trossen weggeknipt – in de hoop verdere sporenontwikkeling daarmee te vertragen. Veel meer kun je niet doen..

wgb8

Ter leering ende vermaeck bovendien de nodige ‘benchmark-foto’s gemaakt om te zien hoe het zich ontwikkelt. In de foto hierboven zie je bijvoorbeeld enkele aangetaste bessen in de tros: hoe ziet dat er over een week uit? Komende dagen gaat het namelijk weer regenen, bij temp rond de 20 graden en dat vinden die schimmels heerlijk. De week erna ziet er veel beter uit.

De vraag is nu af het verstandig is een tros als hierboven ook maar meteen helemaal te knippen of dat die nog kans van overleven heeft…

wgb9

Hoe dan ook: de euforie van afgelopen weken maakt plotsklaps plaats voor pessimisme. Het is niet ondenkbaar dat we onze hele oogst alsnog gaan verliezen… 

En potverdorie… Blijkt dat de workshop “omgaan met teleurstellingen” ook nog eens geannuleerd is (aldus Herman Finkers)…

Stand van zaken augustus 2016 – video

Ook al wil het dit jaar niet echt zomeren: 2016 belooft voor Wijngaard De Hinn een topjaar te worden.

Nu alleen hopen dat we de valse meeldauw en de Suzuki onder controle weten te houden (en dat de zon in september en oktober nog wat wil schijnen!).

Een videoverslag van de stand van zaken:


Volgende fase is de oogst. Voor de Solaris naar verwachting eerst of tweede weekend van september; de rest een stukje later. Johanniter vermoedelijk pas eind oktober, begin november.

Wil je daarop niet wachten zie je in onderstaande video verslag van de oogst en persing in 2012 (nog met de oude pers):


 

Stand van zaken juli 2016

We lopen weer geweldig achter qua verslaglegging, waarvoor excuus! Ondermeer de botteling hebben we in de blog overgeslagen, dat hou je nog tegoed.

Maar, in het kort: alles van 2015 zit inmiddels in de fles. Sterker: het meeste is er al weer uit, want het smaakt prima. Totaal een kleine 200 flessen zijn het geworden, vooral Johanitter met 25% Gris. opmerkelijk was dat onze nieuwe pomp het goed gedaan heeft. Zo goed zelfs dat bij het steriel filteren het laatste beetje kleur uit de Rosé is gehaald en we feitelijk een ‘blanc de noirs’ hebben gemaakt.

Enfin. Zoals je hebt kunnen lezen op facebook hebben we dit voorjaar geïnvesteerd in een pomp met ongeveer vijfvoudige capaciteit van de we hadden staan. En bovendien in zo’n honderd meter dikke slang en extra sproeiers, zodat we in één keer de hele wijngaard kunnen besproeien. Reden is niet de droogte, maar de vorst. Door de platen nat te houden tijdens de vorst zullen de knoppen daar het vormen van een ijslaagje beschermd worden tegen bevriezing.

De afgelopen twee jaar stevig last gehad van vorstschade en dat wilden we nu echt proberen te voorkomen. En dat is gelukt! Totaal vijf nachten gesproeid (waarvan er vermoedelijk maar twee echt nodig waren, maar soit). Het resultaat is dat we nagenoeg geen last hebben gehad van bevriezing; hooguit één johanniter-stokje op de uiterste hoek. Dus da’s mooi!

Vervolgens het natste voorjaar sinds begin van de metingen, met bovendien nu en dan heftige hagelbuien. Vooral dat laatste leek even heftig schrikken: enkele van de liggers waren compleet getordeerd:

stormschade

Gelukkig viel ook dat allemaal reuze mee.

Daarnaast was, met al dat water, de temperatuur ook nog alsmaar rond de 20 graden. Ideale omstandigheden voor de ontwikkeling van (valse) meeldauw. Echter: door een goed spuitregime hebben we zelfs dat goed onder controle weten te houden en is er op dit moment werkelijk geen fractie van schimmel te bespeuren!

Met als gevolg dat wijngaard De Hinn en anno 13 juli 2016 beter bij staat dan ooit te voren!

Kijk maar naar de foto’s, van rechts naar links:

Johanniter:

wgg5    wgg6

Lijkt wat meer last te hebben van misbloei dan voorgaande jaren. Betekent dat de trossen wat minder dicht bezet zijn, wat bij de Johan misschien wel eerder een voordeel dan een nadeel is. Deze druif vormt namelijk héél compacte trossen, wat het risico op rotting vergroot – zeker omdat deze pas heel laat geoogst wordt. We zijn er wel tevreden mee.

Solaris:

wgg7     wgg8

Solaris blijft een moeilijk geval. Om misbloei te voorkomen hebben we voorbij de helft van de bloei ‘getopt’ zodat de energie naar de vruchtontwikkeling gaat in plaats van naar de takken. Dat heeft vast wel iets geholpen, maar toch zien we de nodig misbloei. Tegelijk echter ook de behoorlijk wat kerngezonde trossen die bovendien snel ontwikkelen. Het geheel loop naar schatting een maand voor op vorig jaar en dat geeft de burger (veel) moed! Nu alleen hopen dat de wespen ‘m een beetje met rust laten, volgende maand.

cabernet Cortis:

wgg9    wgg10

Da’s misschien nog wel de grootste verrassing: die lijkt het echt super-goed te doen. Sommige stokken hebben het wat moeilijk, maar de meesten tonen prachtige en veelbelovende grote trossen. Wat zal dat er mooi uitzien als de omkleuring heeft plaatsgevonden! We waren (afgezien van de kleur) behoorlijk tevreden over de rosé die we vorig jaar van deze druif maakten dus gaan dat dit jaar vermoedelijk deels weer doen. Maar daarnaast zijn we ook beslist voornemens een eerste poging te doen rode wijn van eigen (in plaats van gekochte) druiven te maken.

Helaas bevindt de Cortis zich wel in de hoogste risico-zone, samen met de cabertin: het Suzuki fruitvliegje. Zie wat ik daar elders over schreef. Naar verluidt zullen we in 2016 aanmerkelijk meer last van dat pokkeding gaan hebben dan vorig jaar, dus we houden ons hart vast.

Een probaat weermiddel is er nog niet, wel zijn er wat experimenten. Wij hebben in dat kader gespoten met Siliforce; een (duur) spuitmiddel dat de schil moeilijker doordringbaar moet maken zodat het pokkebeest er moeilijker een eitje in kan leggen. We hopen er het beste van; zou toch droef zijn als deze potentie bedorven zou reken!

   

Souvignier Gris:

wgg3        wgg2

Enorm lange, mooi open trossen. Opvallend is dat ze zich sterk verdelen over de hoogte van de uitlopers waardoor er sprake is van een wel héél brede troszone. En die is dan ook amper bladvrij te maken (dan blijft er te weinig over). Hoeft ook niet: het blad is niet al te groot en mooi verdeeld; bovendien ‘dieft’ de Gris maar weinig waardoor de loofwand van nature vrij open blijft. Straks, in september kleuren deze druiven om naar een rosé kleurtje (nee… daar maak je géén rosé van… 😉 ).

 

Cabertin:

wgg14     wgg15

De Cabertin is duidelijk het slechtste jongetje van de klas. Even oud als de Cabernet Cortis, maar heeft een behoorlijke ontwikkelingsachterstand. Staat er een beetje zielig bij maar heeft toch best de nodige trosjes. Als je goed kijkt zie je ook dat het oudste blad een beetje gaat ‘herfsten’. Dat duidt op een gebrek ergens aan; vermoedelijk magnesium. Hebben we bij anderen rassen ook wel gezien en is iets waar vooral de jonge planten last van kunnen hebben. Hebben wel wat extra voeding gespoten, maar ik verwacht/hoop dat dit zich met de jaren vanzelf oplost.

Erg benieuwd wat deze druif gaat worden. Dat ie wat achterloopt vinden we overigens helemaal niet zo erg; liever dat dan dat ie net zo hard groeit als de Solaris (want dat levert heel veel extra snoeiwerk). Ook hier overigens groot suzuki risico..

 


En tsja… we hebben natuurlijk nog meer gedaan, afgelopen winter: we hebben ook nog een pers gerestaureerd! Hij is weliswaar nog niet helemaal klaar (zie platen op de voorgrond), maar het begint er toch echt op te lijken. Alleen: de kippen denken dat het een kippenhok is; benieuwd wat dat gaat betekenen voor het terroir…

wgg11

Ook werd dit najaar de jeu-de-boules baan van de nieuwe deklaag voorzien (de oude was véél te zacht en grof); hij is enkele weken terug door onze vrienden van camping Chateau de Montrouant ingewijd en veel beter nu!

wgg13

 

wgg16

Enfin… laat de zon (eindelijk) maar komen!

 

restauratie wijnpers vordert gestaag

Zoals eerder gemeld:

Op de terugweg van onze wijntrip rond Nancy/Metz gingen we nog even op bezoek op een adresje nabij Houffalize, net ten Noorden van Luxemburg. Daar stond een, oorspronkelijk uit de Elzas afkomstige, wijnpers te koop.

Ons huidige persje heeft een capaciteit van zo’n 20 liter en dat is eigenlijk nu al te weinig, laat staan als alle druiven volwassen zijn. Gevolg van zo’n kleine pers is dat we heel veel persgangen hebben; die dientengevolge ook te snel gaan. Niet alleen is daardoor het rendement lager, bovendien vermoeden we dat het ook op andere manieren van invloed is op de wijn. Tijdens de vinificatie dit jaar hebben we een experimentje gedaan waarvan de uitkomst erop duidt dat de mate van schilcontact van véél sterkere invloed is dan we ooit hadden kunnen dromen..

Enfin, die pers in België had best nog wat ‘aandacht’ nodig maar de basis leek prima in orde. Qua formaat misschien zelfs een maatje te groot voor ons; maar ach – daar komen we ook wel uit. Maar tzjezzzus.. wat is dat ding loeizwaar. Gelukkig was de verkoper voor een redelijk bedrag bereid het gevaarte te komen bezorgen Begin december arriveerde het ding en konden we zien wat er aan gebeuren moest.. Sterker: ook al hebben we de pers pas in aug/sept nodig: meteen maar aan beginnen; werk genoeg. Eerst onderzocht hoe het uiteindelijk allemaal in elkaar hoort te steken en vervolgens als eerste stap ontroesten.

Een indruk meteen na het ‘uitpakken’:

rest2

Wat zie je:

  • linksonder de ronde drukplaat die straks boven op de te persen druiven komt te liggen. Vier centimeter dik eiken; helaas echt zodanig door houtworm en rot aangetast dat we dat toch echt gaan vervangen. Daarboven de balkjes die gestapeld moeten worden tussen de plaat en het persmechaniek; afhankelijk van het volume aan druiven. Die zijn nog prima bruikbaar.
  • Linksachter de twee mantels van de perskorf. Eiken planken van zo’n 80 cm. hoog. Ook aangetast door houtworm, maar wel in bruikbare staat (ze gaan nog een nachtje in de vriezer om zeker te stellen dat de wormpjes het niet meer doen). Veel planken zijn echter toch dusdanig poreus dat dat moeilijk goed te ontsmetten zal zijn; met groot risico op schimmels en ander ‘ongewenst terroir’. Daar moet dus echt wel iets mee gebeuren. Vervangen kan altijd nog – we kiezen voor schuren en lakken.
  • Rechts, op z’n kant, de onderbak; staand op poten van zo’n 40 centimeter hoog. Allemaal oerdegelijk: de poten zitten elk vast met twee bouten van een centimeter dik. In de ‘goot’ meerdere lagen verf met verschillende mate van dekking; de ‘bodem’ roestig metaal. Daarboven een roestige paal met even roestig schroefdraad en op de foto rechtsboven het mechaniek dat voor het eigenlijke persen moet zorgen. Vergelijk het maar met zo”n dopsleutel-ratel. Maar dan wat groter. Ik schat dat alleen al het gevaarte rechts ergens tussen de 200 en 300 kilo weegt…

Enfin: aan de slag met afbijtmiddel, staalwol, staalborstel en schuurmachines.


De Ratel

De ‘ratel’ in oorspronkelijke staat:

rest3

Eerst maar eens wat vet eraf schrapen:

rest4

Paar uurtjes schuren en ontvetten….

rest5

In de primer:

rest6

Je ziet: ik heb meteen de bovenzijde van de onderkant ook maar in de primer gezet. Moest ook wel: als je dat ijzer ontroest is meteen de beschermingslaag (vervuiling) weg en komt de roest tien keer zo hard terug. Al doende leert men, maar tweemaal ontroesten vond ik wel genoeg ;). De onderkant van ‘het gevaarte’ moet nog.

en wat laklagen later:

rest7

Zelfde voor de ‘kleine delen’:

rest8

En de som der delen leidt dan tot:

rest9


De Perskorf

Van boven ziet het er nog wel redelijk uit…

rest11

Maar van dichtbij heeft het meer van een schimmelkaasje.. Als gezegd: dat wordt niks en gaan we vervangen.

rest10

De latten van de perskorf zien er gelukkig een stuk beter uit. Geen enkele is natuurlijk hetzelfde; dus toch maar even goed nummeren allemaal..

rest12

En de zaak demonteren….

rest13

Schuren van het hout viel wat tegen. Ook omdat zowel wijn als roest kennelijk diep in het hout gedrongen zijn krijg je het onmogelijk helemaal egaal qua kleur. Hoeft ook niet.

Ook het roestvrij krijgen van de beugels was een hoop werk, maar gaf wel veel voldoening. Al was het maar vanwege de enorme ‘ijzerwolken’; wordt je echt een heel ander mens van:

rest18

Maar het resultaat mag er zijn:

rest15

en vervolgens…

rest16

Daarbij overigens wel even de tip dat je eigenlijk niet zoveel van die zware metalen ringen op van die ielige schragen moet zetten.

Want als er dan van één van die schragen een pootje breekt maakt dat vervolgens hééél veel herrie. Ik kan het weten…

Dus vervolgens maar op de grond verder:

rest17

 


Enfin… da’s de stand van zaken anno nu; eind januari 2016. Grofweg op de helft van het totale project…

To be continued…

 

laatste persing 2015

Zoals in voorgaand bericht gemeld: we hadden een flink deel van de Johanniter nog niet geperst. We wilden die druiven nog een paar dagen gekneusd ‘op schil’ laten staan om te zien wat de invloed op smaak, aroma en kleur zou zijn. Met een laagje CO2 enigszins beschermd tegen oxidatie drie dagen in de loods laten staan.

De dagen en, vooral nachten, zijn koud geweest dus de druiven lijken het goed doorstaan te hebben. Overigens hadden we naast ‘ongeperste druiven’ ook nog het overblijfsel van de eerste persing toegevoegd.

oogst13Hier links zie je hoe René gisteravond de hand legde aan de aller-allerlaatste persing van 2015.

Het resultaat was hoger dan verwacht: nog eens zo’n 33 liter Johanniter-sap.

Toch nog 10 liter Gris erbij!

Toch nog 10 liter Gris erbij!

Wat ik niet verteld had is dat we ook het pers-restant van de Souvignier Gris bewaard hadden. Druiven die dus al een keer geperst waren, opgeschud en nog een keer geperst. Daar zal niet veel meer uitkomen, zo dachten we, maar ach.. als we toch aan het persen zijn nemen we die nog even mee. Wie weet wat we er van leren.

En dat was misschien nog wel het meest verrassende: vermoedelijk omdat de enzymen die de celwanden afbreken nu langer hebben kunnen inwerken bleek de opbrengst maar liefst 10 liter! En da’s toch even een dikke 10% extra rendement van de Gris. Echt wel even een leermomentje! oogst14

Op de foto zie je wat er dan overblijft: een behoorlijk compacte ‘koek’ van druivenschillen. Daar schijn je in de keuken nog van alles mee te kunnen doen, maar dat slaan we nu maar even over. Druk genoeg.

Kwaliteit van de Gris zal mogelijk wat minder zijn (ofschoon zuur, pH en suiker gelijk) dus we gaan de tweede persing van zowel Johanniter als Gris voorlopig apart vinifiëren.

Vanavond gaat e.e.a. op het gist.

Ondertussen gisteravond de malo aan de Cortis toegevoegd en gistvoeding aan het spul dat al staat te gisten. So far so good…

 


De vinificatie-actie tot dusverre en voor de komende twee weken:

 

vinificatie1oogst15

Plukkers gezocht! 10 oktober oogst Souvignier Gris en Johanniter

We waren eigenlijk van plan pas over twee a drie weken de laatste oogst te gaan doen, maar zojuist wat metingen gedaan en de knoop doorgehakt: morgen gaan zowel de Souvignier Gris als de Johanniter er van af.

En dat is een heel aardige hoeveelheid, naar verwachting het dubbele van de twee eerdere oogstdagen bij elkaar. Bovendien zal er deels tegelijk geoogst en geperst gaan worden. We zullen het met z’n vieren uiteindelijk best redden, maar een paar extra handjes zijn beslist welkom. Mocht je het leuk vinden kom graag helpen met de oogst!

We beginnen omstreeks 9.30; maar ook eind van de ochtend/begin van de middag ben je welkom. Sterker: dan zal de piek van het werk zijn. Mòcht je willen meehelpen: bel of mail Hans dan even (06-11649313/hans@dehinn.nl).

Klik HIER voor Locatie


Vanwaar deze vervroeging van het oogstmoment?

Zojuist weer wat metingen gedaan in de wijngaard, met onderstaande uitkomst:

9okt6

Dit betekent in de praktijk dat we met, met name, de Souvignier Gris tegen een probleem aanlopen dat we niet eerder hebben gehad en voor Nederland zelfs vrij uitzonderlijk is: het zuurgehalte dreigt te laag te worden!

Een witte wijn heeft ‘in het glas’ veelal een zuurgaard van 6 a 7 g/l. Minder komt ook wel voor maar maakt de wijn al snel vlak.

Afhankelijk van gekozen methodes en gistsoort zal tijdens de vinificatie de zuurgraad nog met 2 tot 4 g/l dalen. Je wilt dus eigenlijk met minimaal 8 g/l oogsten.

Tot dusverre hadden we daar geen problemen mee; zaten we eigenlijk altijd juist te hoog waardoor we zelfs meteen na oogst moesten ontzuren. Dit jaar is het omgekeerd en zit vooral de Gris ruim in de gevarenzone, terwijl de Johan eigenlijk ook niet meer verder moet dalen.

Het suikergehalte van beiden zouden we liever wat hoger zien, op 80 Oe. Bij de Johanniter lijkt dat nog wel wat te ontwikkelen, maar opmerkelijk is dat het bij de Souvignier Gris afgelopen week niet meer veranderd is.


Nachtvorst

9okt7

Bovendien, en ook dat speelt een rol, wordt er voor komend weekend de eerste nachtvorst voorspeld. Dat is voor de druiven niet erg, maar wel voor het blad. Door vorst wordt het van de ene op de andere dag herfst en zal er geen suiker meer opgebouwd worden (terwijl de zuurafbouw wél nog even door gaat).


vogelvraat

9okt4

 

Nadat eerst de kippen van de buurman de laaghangende trosjes al verorberd hadden hebben andere vogels de trossen nu ook ontdekt. Een enkele stok aan de rand, nabij de houtwal, is al helemaal kaal, iets verderop is alleen de bovenkant van de trossen aangetast. Je ziet linksonder zelfs nog een verdwaalde wesp, maar die activiteit is wel zo’n beetje voorbij, zeker als het gaat vriezen zijn de wespen exit.

 

9okt8

 

Maarrr… dit is ook de periode van de spreeuwenzwermen uit Polen. En, anders dan de verderop gelegen wijngaard Baan hebben wij geen spreeuwenkanon dat ze afschrikt.

 

9okt5

 

We hebben de troszone echter behoorlijk ontbladerd (zodat de trossen na regen snel drogen en de zon er bij kan) en alle druiven zijn goed zichtbaar. ALS er zo’n zwerm voorbij komt zullen ze de prooi snel weten te vinden en kunnen we in enkele minuten alles kwijt zijn.

 


Al met al

Al met al nemen we het zeker voor het onzekere. De trossen hangen er prachtig bij en zijn in uitstekende conditie. Bovendien dreigt het, wederom, een prachtige dag te worden morgen, 15 graden en volop zon. En dan is zo’n oogstdag gewoon genieten!

 

9okt2